Jedziesz za granicę z CB? To musisz wiedzieć!

Zgodnie z przepisami w Polsce można bez żadnych zezwoleń korzystać z radia CB, pracującego w pasmach 40 kanałów AM/FM. Co więcej – nie jest wymagane wożenie ze sobą tzw. deklaracji zgodności radia.

W razie kontroli (prawie się nie zdarzają) wymapka_cb_radiostarczy fabryczna nalepka z tyłu urządzenia, mówiąca o spełnianiu polskich wymagań.

Przepisy wyraźnie odróżniają CB radio od telefonu komórkowego i nie zabraniają w żaden sposób z korzystania z niego podczas jazdy. Jednak za granicą bywa różnie. Na wszelki wypadek warto wozić ze sobą deklarację zgodności sprzętu, ale przede wszystkim należy znać specyficzne wymagania techniczne odwiedzanych krajów odnośnie sposobu nadawania.

Generalnie za granicą korzysta się raczej z modulacji FM (w Austrii, Danii, Grecji, Islandii, Irlandii, na Litwie, w Luxemburgu, Malcie, Norwegii, Słowenii, Szwecji, na Węgrzech i w Wielkiej Brytanii w ogóle zabronione jest używanie AM, powszechnie wykorzystywanego np. w Polsce). Ograniczenia w posługiwaniu się CB publikujemy poniżej.

Aby nie zastanawiać się, jakie ustawienia radia są właściwe w danym kraju, warto wybrać model multisystemowy, z możliwością przełączania na standard obowiązujący w konkretnym państwie.

System polski i europejski

W Polsce kanały CB są strojone o 5 kHz (pół kanału) niżej niż w pozostałej części Europy. Przekraczając granicę należałoby przełączyć radio (jeżeli jest multisystemowe) z trybu „PL” w tryb „EU” lub „EC”. Inaczej będzie się zakłócać sąsiednie kanały.

U nas 19., za granicą 28.

O ile w Polsce kanałem drogowym jest 19., o tyle za granicą Polacy porozumiewają się zwykle na kanale 28.

 

Uwaga na Austrię!

W Austrii zabronione jest korzystanie z radia multisystemowego lub pracującego w polskim systemie. Najlepiej w ogóle nie korzystać tam z CB.

Potrzebne pozwolenie

W Bułgarii, Chorwacji, na Cyprze, w Hiszpanii, Irlandii, Macedonii, na Malcie, w Rosji, Serbii, Słowenii, Szwajcarii, Szwecji i Turcji potrzebne jest zezwolenie na CB.

Zabronione w ogóle!

W Rumunii i Irlandii Płn. nie wolno korzystać z CB.

Radiostacja wojskowa R105

radiostacjaPosiadałem kiedyś dwie sztuki wojskowej starej stacji nadawczej, nazywało się to r 105. Nigdy nie udało mi się uruchomić nadawania, pewnie przez zbyt małą wiedzę na temat działania tego układu oraz brak schematu.

Natomiast w czasach kiedy się tym bawiłem (jakieś 15 lat temu) można było coś jeszcze usłyszeć na tych pasmach dlatego zabawa tym sprzętem dawała sporo radości. Dzisiaj można sobie kupić tego typu radio co być może uczynię… Poniżej zamieszczam opis całej stacji nadawczej wraz z parametrami technicznymi. Opis jest ze strony wojsko . com. pl.

Radiostacja R-105 – radiostacja UKF (ultrakrótkofalowa), nadawczo-odbiorcza (ang. transceiver), simpleksowa, małej mocy konstrukcji ZSRR. Była produkowana również w innych krajach Układu Warszawskiego. Radiostacja R-105 była radiostacją pracującą z modulacją częstotliwości bez blokady szumów (przy braku sygnału).

Była radiostacją o konstrukcji wykorzystującej część podzespołów podczas nadawania i odbioru, tzn. nastrojenie nadajnika było jednocześnie nastrojeniem na tą samą częstotliwość odbiornika radiostacji.

Była jedną z radiostacji rodziny zwanej „ASTRA” razem z radiostacjami R-108 i R-109. Zakresy ich częstotliwości zazębiały się, dzięki czemu, będąc eksploatowane w piechocie, artylerii naziemnej i przeciwlotniczej, umożliwiały współpracę bojową tych wojsk.

parametry elektryczne:

zakres częstotliwości 36 – 46,1 MHz
moc nadajnika do 1,5 W
emisja – modulacja częstotliwości F3E (FM)
dewiacja sygnału FM ± 5 kHz
czułość odbiornika przy stosunku sygnał/szum 5:1 ≤ 1,5 μV
sumaryczna niestabilność częstotliwości pracy
w radiostacji R-105D ± 8 kHz
w radiostacji R-105M ± 4 kHz
źródło zasilania 2 akumulatory zasadowe
w radiostacji R-105D 2NKN24
w radiostacji R-105M 2NKP20 lub 2NKP24
czas pracy (odbiór/nadawanie 3:1)
dla R-105D do 12 godzin
dla akumulatorów 2NKP20 – 17,5 godziny
dla akumulatorów 2NKP24 – 21,5 godziny
napięcie zasilania 4,8 V
pobór prądu ze źródła zasilania
podczas odbioru ≤ 1,6 A
podczas nadawania ≤ 3 A max 3,2 A (przy zdalnym sterowaniu)
w R-105M – 0,85 i 1,85 A max 2,2 A (przy zdalnym sterowaniu)
waga radiostacji
w radiostacji R-105D – 21 kg
w radiostacji R-105M – 14 kg

Posted in inne | Comments Off on Radiostacja wojskowa R105

Cudowne anteny do odbioru TV

Dzisiaj postanowiłem dodać wpis troszkę odbiegający od dotychczasowej tematyki mojego bloga. Po odebraniu paru spamerskich wiadomości na moją pocztę dotyczących „cyfrowych anten” do odbioru nowej telewizji cyfrowej stwierdziłem, że trzeba poszerzyć spektrum tematów o obalenie mitów których jest coraz więcej wokół DVB-T.

Jeżeli ktoś uważa, że ma w swojej ofercie „cyfrową antenę” o zysku 45dB to jest zwykłym oszustem i naciągaczem. Po pierwsze anteny nie są „cyfrowe”, tylko takie same jak do odbioru zwykłego analogu przypisane do konkretnej grupy kanałów.

Taką antenę możemy sobie nawet sami przeliczyć i zrobić, ale nie będzie to opłacalne ponieważ na pasma telewizyjne jest sporo fabrycznych dobrych i tanich konstrukcji. Po drugie sam symbol 45dB nic nam nie mówi . Należy jeszcze podać względem czego ta wartość 45 dB została policzona. W tym wypadku może być względem mojego buta, albo kosy oprawionej na sztorc …

Zysk anteny podajemy albo w dBi  czyli zysk względem anteny teoretycznej, albo w dBd (zysk względem dipola półfalowego). Można go wyliczyć z uwagi na to, że dipol półfalowy obliczeniowo ma zysk większy od anteny teoretycznej o 2,15 dB. Wiedząc jaki jest zysk względem anteny teoretycznej odejmujemy od tej wartości 2,15 dB i mamy zysk wyrażony w dB ale względem dipola półfalowego.

  • Mamy antenę o zysku 3 dB względem dipola półfalowego (3 dBd). Jaki będzie  zysk względem anteny teoretycznej ?
    3 dBd = 5,15 dBi (3 dB + 2,15 dB = 5,15 dB)
  • Mamy antenę o zysku 6 dB względem anteny teoretycznej (6 dBi). Ile wynosi jego wartość względem dipola półfalowego ?
    6 dBi = 3,85 dBd (6 dB – 2,15 dB = 3,85 dB)

Jeszcze raz o antenach

cbradio antenaAntena jest przetwornikiem energii elektrycznej wysokiej częstotliwości na energię elektromagnetyczną przy nadawaniu lub energii elektromagnetycznej na energię elektryczną w.cz. przy odbieraniu sygnałów radiowych. Antena nadawcza i odbiorcza są wzajemnie odwracalne, co pozwala na podstawie parametrów nadawczych określić jej właściwości odbiorcze i na odwrót. W praktyce szeroko korzysta się z tych własności anten tym bardziej, że ich pewne charakterystyki łatwiej określić w torze nadawczym niż w torze odbiorczym. Antena dla częstotliwości pasma CB powinna odbierać sygnały korespondenta z dowolnych kierunków. Wymaga to zastosowania anteny z równomierną dookólną charakterystyką kierunkowości w płaszczyźnie poziomej lub anteny kierunkowej z urządzeniem do obracania tzw. rotorem. Najkorzystniejszą długością dla anten prętowych jest ćwierć fali, dla pasma CB wynosi ona 2,75 m (oczywiście jeśli to jest pełnowymiarowa antena). Antena ćwierćfalowa ma prawie wszystkie zalety jakie są nam potrzebne, a oto one:

— zachowuje się jak obwód rezonansowy,

— rezystancja falowa (36,6 ohm teoretyczna) z kablem 50 ohm wykazuje dobre dopasowanie, co powoduje eliminacje dodatkowych elementów dopasowywujących,

— promieniuje równomiernie we wszystkich kierunkach (najlepsza dla łączności lokalnych),

— prostota budowy i niskie koszty.

Mimo tych zalet zastosowanie jej np. w urządzeniach przenośnych lub zainstalowanych na pojazdach, które są w ruchu (samochody, samoloty), jest problematyczne. W takich przypadkach stosuje się różne środki umożliwiające maksymalne skrócenie anteny. Najbardziej powszechnym i najprostszym sposobem na przedłużenie jest sztuczne przedłużenie za pomocą indukcyjności. Antena prętowa, której długość jest mniejsza od 1/4 fali wykazuje oporność pozorną pojemnościową. Inne anteny, których długość mechaniczna jest krótsza od długości fali (na jakiej ma ta antena pracować), wykazują również większą rezystancję pojemnościową, którą kompensuje się rezystancją indukcyjną.

 

Miernik natężenia pola

Ilość energii jaka zostanie wypromieniowana zależy nie tylko od mocy jaką dysponuje nadajnik. Bardzo duży wpływ ma właściwe dostrojenie i dopasowanie anteny. Jakość dopasowania i dostrojenia da się zmierzyć reflektometrem, względnie miernikiem impedancji. Ale uzyskanie poprawnej wielkości WFS nie daje żadnej gwarancji, że antena będzie rzeczywiście energię oddawać do otoczenia. Najlepszym przykładem jest tzw. sztuczne obciążenie, które spełnia wszystkie warunki dopasowania nie promieniując. Do tego dochodzi jeszcze kwestia kierunku promieniowania. Antena która zamiast promieniować możliwie płasko dookoła wysyła fale tylko do góry, także do niczego się nie nadaje gdyż oprócz UFO nikt nas nie słyszy. Aby stwierdzić czy antena promieniuje i w którym kierunku, potrzebny jest przyrząd zwany miernikiem natężenia pola. Miernik taki posiada małą antenę pomiarową. Sygnał z tej anteny poddany jest demodulacji, następnie doprowadzany do czułego przyrządu wskazówkowego. Wielkość wychylenia wskazówki przyrządu zależy od wartości natężenia pola elektromagnetycznego w sąsiedztwie anteny pomiarowej.

Miernik natężenia pola ustawiany jest w pewnej odległości od anteny nadajnika. Odległość ta powinna być zawsze większa od 25 m. Antena nadajnika regulowana jest zgrubnie za pomocą reflektometru, następnie przeprowadza się regulacje dokładną na maksimum wskazania miernika pola. Jeżeli podczas regulacji okaże się, że większą wartość natężenia pola uzyskujemy przy gorszym WFS to nie ma powodu do obaw o ile WFS nie jest większy niż 1,8.

Przenosząc miernik natężenia pola w różne miejsca możemy wyrobić sobie pogląd o kierunkach promieniowania anteny.

Reflektometr

reflektometr-cbradioReflektometr jest najprostszym i szeroko rozpowszechnionym przyrządem przeznaczonym do mierzenia dopasowania obciążenia do linii.
Za pomocą reflektometru możemy mierzyć wielkość Współczynnika Fali Stojącej w skrócie WFS. Najczęściej spotykanym reflektometrem jest przyrząd jednowskazówkowy, którym mierzymy fale bieżącą i odbitą. Reflektometr włączamy szeregowo w tor sygnału wielkiej częstotliwości.

W pierwszej kolejności ustawiamy przełącznik odczytu na pomiar fali bieżącej. Następnie włączamy nadawanie (bez mówienia) i pokrętłem względnie suwakiem kalibracji ustawiamy wskazówkę przyrządu na pole „CAL”. Teraz przerywamy nadawanie, przestawiamy przełącznik rodzaju odczytu na pomiar odbicia i włączamy ponownie nadawanie (także bez modulacji), odczytując na skali reflektometru wielkość WFS. C *

Należy pamiętać, że wielkość odczytana na skali reflektometru dotyczy tylko tego miejsca linii, w którym dokonujemy pomiaru. Jeżeli mamy instalację antenową z kablem o długości 20m i włączymy reflektometr między nadajnik a kabel, to faktyczna wielkość WFS przy antenie będzie o wiele większa od odczytanej. Zjawisko to można wytłumaczyć następująco:

Reflektometr mierzy współczynnik fali stojącej, czyli właściwie stosunek amplitudy fali bieżącej do powracającej. Fala bieżąca dochodzi do przyrządu w pełnej wielkości, biegnie kablem do anteny i w miarę przebywania odległości ulega osłabieniu z powodu tłumienności kabla. Przy antenie, z uwagi na niedopasowanie, część tej fali odbija się i wraca do nadajnika, pokonując znów taką samą długość kabla. To prowadzi do kolejnego osłabienia i przy przyrządzie mierzymy falę odbitą, ale o mniejszej amplitudzie.

Anteny na pasmo CB

Anteny na pasmo CB.

Antena jest bardzo ważnym elementem zestawu nadawczo-odbiorczego. Musi spełnić dwie funkcje, a mianowicie, w czasie nadawania zamienić sygnał z nadajnika na wypromieniowaną falę elektromagnetyczną, natomiast w czasie odbioru przekształcić fale elektromagnetyczne, otaczające antenę na sygnał elektryczny i doprowadzić go do odbiornika. Jest takie powiedzenie: „Najlepszym wzmacniaczem sygnału jest dobra antena,,.

Tak się składa, że niewiele albo nic nie możemy zmieniać przy radiu. Jeśli chodzi o antenę to możliwości są niewyczerpane. Gdy omawialiśmy budowę radia udało się uniknąć zanudzania podstawami fizyki. Teraz się to nie uda. Trochę zatem cierpliwości. Warto.

Podstawowe zależności.

Na rys pokazano dwa sąsiadujące ze sobą przewody zasilane z generatora w.cz. Przyjmijmy, że częstotliwość z jaką pracuje generator wynosi 27 MHz. To znaczy biegunowość napięcia na zasilanych

końcach zmienia się cyklicznie 27 milionów razy na sekundę. Z tą częstością mamy więc tam na przemian napięcie dodatnie i ujemne. Gdyby te przewody były krótkie to w każdej z ich części zmiany napięcia byłyby identyczne jak na wyjściu generatora. A co się stanie gdy przewody z rysunku  będą nieskończenie długie? Odpowiedź jest prosta. Gdyby fala przemieszczała się z nieskończenie wielką prędkością to warunki na początku przewodów i na końcach byłyby identyczne. Ale prędkość fali choć bardzo duża jest jednak ograniczona i wynosi około 300.000 km/s.

Wróćmy na chwilę do generatora. Pełny cykl zmiany napięcia (plus-minus-plus) wynosi 1/27.000.000 sek co oznacza, że w czasie trwania jednego cyklu, zmiana napięcia wymuszona na wejściu przewodów przemieści się w nich jedynie o 11 m. Wynika z tego ważny wniosek. Jeżeli długość przewodów jest porównywalna z długością fali, to warunki w danej chwili na jednym i drugim końcu mogą być zupełnie inne.

Na rysunku widać wykresy rozkładu napięcia i prądu na każdym z przewodów. Jest oczywiste, że niezależnie od tego co się dzieje przy generatorze to na końcu przewodu prąd nie płynie, bo nie ma dokąd, natomiast istnieje zawsze maksymalne napięcie.

Ta właściwość wykorzystana jest do wypromieniowania energii w przestrzeń. Układ przewodów jak na rysunku  jeszcze nie promieniuje, ponieważ powstające pole elektryczne i magantena cb boomerangnetyczne zamknięte jest jakby między tymi przewodami. Sytuacja zmieni się radykalnie gdy zaczniemy wolne końce przewodów rozchylać aż do stworzenia układu jak na rys.

Nie przypadkowo wybraliśmy długość przewodów 1/4 fali, bo po całkowitym rozłożeniu otrzymamy długość wynoszącą dokładnie  1/2 fali. W ten sposób otrzymaliśmy podstawowy układ anteny. Antena taka nazwana została dipolem pół falowym. (dipol = dwa bieguny).

Na rys mamy dipol pół falowy zasilany na środku z zaznaczonym rozkładem napięć i prądów. Jeżeli usuniemy zasilanie i złączymy ramię górne z dolnym to powstanie klasyczny dipol zasilany na końcu. Co jest istotne, nie zmieni to rozkładu napięć i prądów.

 

 

Jest to model historycznie najstarszy. Od dipola półfalowego bierze swój początek większość konstrukcji antenowych. Powyższy rysunek można nazwać drzewem genealogicznym anten. Jeśli przed i za dipolem umieścić elementy zwane reflektorem i direktorem to powstanie z tego antena kierunkowa typu YAGI.

Zamiast dwóch prętów, tworzących dipol pólfalowy, można jeden z nich zastąpić ziemią i otrzymać tak zwany monopol ćwierćfalowy. Można także korzystając z ziemi jako jednego z biegunów otrzymać inne typy anten takie jak dipol pólfalowy oraz 5/8 fali. Ten rodzaj anten znalazł szerokie zastosowanie w instalacjach samochodowych. Z dipola półfalowego powstała także antena zwana bumerangiem. Nazwę swą zawdzięcza charakterystycznemu układowi biegunów. Kolejną mutacją anteny typu Bumerang jest rozwiązanie znane w literaturze jako Triple-Leg. Różnica polega na tym, że ma ona o dwa dolne ramiona więcej niż jej poprzedniczka. Ramiona te są pochylone pod podobnym kątem jak w antenie Bumerang i rozmieszczone co 120 stopni. Anteny uziemione mają bardzo korzystną charakterystykę promieniowania, posiadają jedynie wadę, którą jest konieczność umieszczania ich w sąsiedztwie ziemi. W warunkach miejskich jest to praktycznie niemożliwe. Pogodzenie potrzeby uzyskania dobrej charakterystyki promieniowania oraz chęci umieszczenia anteny wysoko jest możliwe jeżeli zastosujemy antenę typu Ground Piane.

Anteny tego typu są stosowane chyba najczęściej. Dlatego warto im poświęcić nieco więcej uwagi.

Rozwiązanie to zostało opatentowane we Francji w 1933 roku. Istota rozwiązania polega na zastąpieniu ziemi układem prętów zwanych przeciwwagami. Na ogół liczba przeciwwag waha się między 3 a 20. Im jest ich więcej tym lepiej. Najlepiej jest gdy przeciwwagi mają długość mechaniczną zbliżoną do 1/4 fali (około 2,7 m). Unika się wtedy konieczności stosowania cewek kompensacyjnych (straty). Najczęściej spotyka się jednak anteny o skróconych przeciwwagach skompensowane odpowiednią cewką. Rozwiązanie takie choć całkowicie poprawne pod względem elektrycznym ma mniejszą sprawność spowodowaną stratami w cewkach kompensacyjnych.

Pochodną anten Ground Piane są anteny typu J. Antena J składa się z promiennika o długości A oraz ćwierćfalowego układu, służącego do dopasowania impedancji anteny do impedancji kabla. Całkowita długość takiej anteny wynosi 1/2 + 3/4 = 3/4 fali. Antena taka nazywana jest czasem anteną 6/8 fali.

 

Posted in Anteny CB | Comments Off on Anteny na pasmo CB