Elementy regulacyjne i wskaźniki

Zestaw podstawowy.

Zawarty jest tu opis takich elementów regulacyjnych i wskaźników, które są w każdym radiu CB bez względu na przeznaczenie czy cenę. Wystarczają one w pełni do nawiązywania doskonałych łączności pod warunkiem oczywiście, że instalacja antenowa jest poprawna. Zresztą z urządzeniami CB bywa tak jak z aparatem fotograficznym. Głównie decydują umiejętności operatora. Urządzenia bardziej rozbudowane i droższe dają tylko pewne ułatwienia i nieco większe możliwości. Spotyka się niekiedy małe urządzenia samochodowe, które mają tak dużo elementów regulacyjnych, że właściwie można je w pełni obsługiwać tylko w czasie postoju. Jeżeli odrzucić problem ceny, to do samochodu najlepiej wybierać radio proste w obsłudze, a do domu z jak najszerszymi możliwościami.

Włącznik zasilania i siła głosu.

Służy do włączania zasilania. Z reguły znajduje się na wspólnej osi, z regulacją siły głosu. Oznaczany jest najczęściej słowem VOLUME lub skrótem VOL. Jeżeli gałka ta spełnia też rolę wyłącznika to znajdziemy obok oznaczenie ON (włącz) względnie OFF (wyłącz).
Umieszczenie na wspólnej osi włącznika oraz regulatora siły głosu ma pewną wadę. Otóż po każdym włączeniu musimy od początku ustawiać siłę głosu co jest nieco kłopotliwe. Dlatego w najnowszych konstrukcjach spotyka sie rozwiązania z oddzielnym klawiszem włączania zasilania.

Przełącznik i wskaźnik kanałów.

Za pomocą tego przełącznika możemy wybierać dowolny z 40-tu dostępnych kanałów. Oznaczany jest w urządzeniu przeważnie jako CHANNEL. Istnieje dużo rozwiązań konstrukcyjnych takiego przełącznika. Spróbujemy je wymienić:

a) 40-to pozycyjny przełącznik obrotowy. Każdej pozycji odpowiada jeden kanał. Rozwiązanie ma dwie zalety. Najważniejsza z nich to solidna i niezawodna konstrukcja oraz fakt, że radio po ponownym włączeniu pamięta kanał, który wybrany był przed wyłączeniem.

b) Klawisze góra-dól (UP-DOWN). Na płycie czołowej dostępne są dwa klawisze, którymi zwiększamy lub zmniejszamy numer kanału o 1. Jest niewygodne gdy chcemy szybko przejść o kilkanaście kanałów w górę lub w dół.

c) Obrotowy przełącznik impulsowy. Jest to imitacja rozwiązania pierwszego. W rzeczywistości obracanie gałki przełącznika powoduje cykliczne zwieranie styku odpowiedniego dla danego kierunku, czyli nie jest niczym innym jak specyficzną obsługą klawiszy UP-DOWN.

d) Uchylny przełącznik impulsowy. Wykonany w postaci gałki, jednak nie daje się obrócić dookoła, a jedynie wychylać o niewielki kąt, powodując obniżenie względnie podwyższenie numeru kanału.

e) Klawisze góra-dół umieszczone w obudowie mikrofonu. Bardzo wygodne w obsłudze, szczególnie podczas jazdy. Bardzo często występuje wspólnie z rozwiązaniami b), c) lub d).

Wybranie określonego kanału widoczne jest na wskaźniku. Powszechnie używanym typem wskaźnika jest wyświetlacz cyfrowy. W starszych konstrukcjach można spotkać rozwiązania mechaniczne, gdzie na obwodzie gałki przełącznika umieszczono skalę z numerem kanału.

Blokada szumów (SQUELCH).

Właściwie nazwa powinna brzmieć regulator poziomu szumów. Każde radio wraz z anteną ma określony poziom szumów własnych. Każda odbierana stacja słyszana jest w odbiorniku na tle szumów. Istotne jest aby siła sygnału użytecznego była możliwie duża. a poziom szumów jak najmniejszy. Zwiększanie siły sygnału poprzez regulacje siły głośności (VOLUME) sprawy nic załatwia ponieważ ta regulacja działa jednakowo na jedno i drugie. Dlatego potrzebna jest jeszcze jedna regulacja za pomocą której da się ustawić próg dla przychodzącego sygnału. Działanie tego progu jest następujące. Wszystko co jest poniżej zadanego poziomu nie przedostanie się do głośnika. Dopiero sygnał użyteczny, który znajdzie się powyżej ustawionego progu będzie słyszalny z siłą ustawioną poprzednio przez regulator siły głosu.

Wskaźnik poziomu sygnału.

Praktycznie każde radio CB taki wskaźnik posiada. Podczas nadawania wskazywana jest na nim moc w.cz (RF-Meter) a w trakcie odbioru można odczytać poziom sygnału odbieranego (S-Meter).

Jest regułą, że radia tańsze mają wbudowane do tego celu diody świecące, a radia klasy wyższej dysponują przyrządem wskazówkowym, który właściwie już wskaźnikiem nie jest. lecz zasługuje na miano miernika. Szczególnym zainteresowaniem użytkownika cieszy się zawsze S-metr. Prawie przy każdej łączności wymieniane są „raporty” w których wskazanie tego przyrządu traktowane jest jak wyrocznia. Spróbujmy odpowiedzieć sobie na pytanie na ile rzeczywiście jest to uzasadnione.

W tym celu musimy cofnąć się w czasie o wiele lat do początków krótkofalarstwa kiedy przyrząd zwany S-metrem nie był rozpowszechniony. Ale już w tamtych czasach posługiwano się skalą „S” do oceny siły odebranego sygnału. Wartości poszczególnych S-ów definiowano następująco:

S = 1 ledwo słyszalny S = 2 słabo słyszalny S = 3 prawie wystarczający S = 4 wystarczająco silny S = 5 dosyć dobry S = 6 dobry S = 7 średnio głośny S = 8 głośny S == 9 bardzo dobry

Jak widać, przy ocenie siły sygnału kierowano się subiektywnym odczuciem osoby odbierającej. Już wtedy była to ocena względna. Pomiar za pomocą przyrządu jest także pomiarem względnym. Nie można traktować tego jak wzorca metra czy też innych bezwzględnych jednostek. Przyrząd zwany S-metrem zbudowany jest w ten sposób, że każdy kolejny „S” odpowiada dwukrotnemu przyrostowi napięcia sygnału czyli 6dB (rozdz. 8.1.). Zależność ta nie została wybrana przypadkowo. Po prostu nasz słuch ma taką charakterystykę. Względność pomiaru najłatwiej jest udowodnić następująco. Odbieramy jakąś stację z siłą sygnału 3-S, następnie dołączamy przedwzmacniacz antenowy i ta sama stacja odbierana jest teraz na 5-S. Co przecież nie oznacza, że stała się ona silniejsza.

 Zestaw rozszerzony.

Obok podstawowych wskaźników i elementów regulacyjnych jakie spotykamy w każdym radiu CB istnieją też inne stosowane w urządzeniach bardziej rozbudowanych. Jeżeli nasze radio CB tych rzeczy nie posiada nie znaczy to wcale, że jest złe. Bo o jakości radia decyduje nie liczba możliwych wskaźników i regulatorów tylko parametry odbiornika i nadajnika. A z tym jest różnie.

 Czułość odbiornika (RF GAIN).

Wbrew pozorom wysoka czułość odbiornika nie zawsze jest zaletą. Gdy odbieramy silny sygnał na przykład od bliskiej stacji CB to może się zdarzyć, że wystąpi przesterowanie odbiornika. Wtedy powstają zniekształcenia, na które są tylko dwa sposoby: albo wyłączyć radio, albo zmniejszyć jego czułość. Niestety nie wszystkie radia CB są wyposażone w taką regulację. Nie musi to być koniecznie regulacja płynna. Bywają radia, które mają tylko przełącznik LOCAL/DX, który wybiera czułość zmniejszoną względnie maksymalną.

 

Wzmocnienie mikrofonu (MIC GAIN).

Służy do regulacji wzmocnienia sygnału z mikrofonu. Nazywane jest także regulacją czułości mikrofonu. Pozwala ustawić wzmocnienie, dające możliwie pełną modulację bez wprowadzania zniekształceń. Ponadto daje możliwość indywidualnego dobrania czułości aby mówić do mikrofonu z większego dystansu.

Sygnalizacja zakończenia nadawania (ROGER-BEEP).

Podobnie jak w nadajnikach krótkofalarskich włączenie tego układu powoduje automatycznie dodanie krótkiego tonu po zwolnieniu przycisku nadawania. Przy dużym tłoku w eterze pozwala to odbierającym łatwo rozpoznać koniec nadawania.

Układ redukcji szumów (ANL).

Włączenie tego układu powoduje automatyczne tłumienie szumów i innych zakłóceń (n.p. instalacja samochodowa) leżących poza pasmem akustycznym. Niestety odbywa sie to kosztem zmniejszenia czułości odbiornika.

Włączanie megafonu (PA).

Każde radio CB posiada wzmacniacz sygnałów akustycznych o mocy wystarczającej do wysterowania głośnika średniej mocy oraz mikrofonu. Trudno się zatem dziwić, że niektórzy producenci wyposażają radio w dodatkowy przełącznik, pozwalający na pracę z megafonem.

Aby korzystać z megafonu wystarczy podłączyć go do gniazda głośnika dodatkowego i przełącznik w radiu ustawić w położenie PA (Public Adress).

Pamięć kanałów (MEMORY).

W zależności od modelu radia pozwala zapamiętać kilka lub kilkanaście numerów kanałów. Daje to możliwość szybkiego dostępu do kanałów najczęściej używanych.

 

Przeglądanie kanałów (SCANNER).

Niekiedy radio wyposażone jest w układ automatycznego wyszukiwania pracujących stacji. Włączenie funkcji SCANNER powoduje automatyczne przeglądanie wszystkich czterdziestu kanałów. Na każdym kolejnym kanale odbywa się badanie obecności sygnału z anteny. Jeżeli sygnał zostanie zarejestrowany spowoduje to zatrzymanie akcji przeszukiwania i pozostanie na danym kanale tak długo, jak trwa odbierany sygnał. Korzystanie z funkcji przeglądania wymaga odpowiedniego ustawienia pokręteł czułości odbiornika i blokady szumów. Chodzi przy tym o takie dobranie czułości aby przeszukiwanie nie było blokowane przez przypadkowe zakłócenia czy szumy.

Wskaźnik częstotliwości.

Radia CB najwyższej klasy posiadają wbudowany cyfrowy wskaźnik częstotliwości. Na wskaźniku tym można w każdej chwili dokładnie odczytać częstotliwość na jakiej aktualnie pracujemy. Na pewno ma to niewielkie znaczenie podczas jazdy samochodem, ale w warunkach stacjonarnych może wiele pomóc szczególnie wtedy, gdy próbujemy łączności dalszych. Mamy wówczas możliwość dokładnego uzgodnienia i ustawienia częstotliwości pracy.

Reflektometr (SWR).

Bardziej rozbudowane radia CB wyposażone są w miernik współczynnika fali stojącej, w skrócie WFS. Jest to albo całkowicie oddzielny wskaźnik, lub też rozszerzenie funkcji wskaźnika RF/S.

Przyrząd ten należy traktować jako wskaźnik, czy w instalacji antenowej nie zaszły nieprzewidziane zmiany takie jak urwanie lub zwarcie kabla czy też oberwanie któregoś z elementów anteny. Używanie go do dokładnych pomiarów anteny nie zda egzaminu z dwóch oczywistych powodów.

Pierwszym powodem jest bardzo mała dokładność przyrządu, który właściwie nie jest miernikiem lecz tylko wskaźnikiem, pozwalającym zauważyć tendencje, a nie odczytać wartość. Powód drugi jest znacznie poważniejszy. Prawidłowy pomiar WFS musi być przeprowadzany w tym miejscu linii gdzie może powstać niedopasowanie czyli między kablem a anteną.

 

 

Możliwość komentowania jest wyłączona.